Afbeelding source: Tom’s Guide / tomsguide.com
Tesla’s FSD-goedkeuring, de RDW als Europese poortwachter, en de consument die opnieuw het nakijken heeft.
Tesla stuurde onlangs een bericht de wereld in. „Geschiedenis is geschreven.” Met een auto-emoji en een bliksemschicht. De RDW had goedkeuring gegeven voor Full Self-Driving (Supervised) op de Nederlandse openbare weg. Nederland: het eerste land in Europa. Een mijlpaal, zo heet het.
Maar laten we eens kijken wiens geschiedenis er precies wordt geschreven, en wie er opnieuw voor betaalt.
De naam als juridische truc
„Full Self-Driving.” Twee woorden die precies doen wat Tesla wil: de consument het gevoel geven dat de auto rijdt. Maar de RDW is in haar eigen goedkeuringstekst glashelder: het voertuig is niet zelfrijdend. De bestuurder blijft verantwoordelijk. De bestuurder moet altijd de controle kunnen overnemen.
Het woordje „Supervised” tussen haakjes is geen technische beschrijving. Het is aansprakelijkheidsverschuiving verpakt als productkenmerk.
En dit is geen Europese interpretatie. Een Amerikaanse federale rechtbank oordeelde in augustus 2025 dat de term “Full Self Driving” zonder het woord “(Supervised)” juridisch misleidend is. Tesla werd verplicht de naam aan te passen. Datzelfde product, met diezelfde misleidende naam als vertrekpunt, werd vervolgens door de RDW goedgekeurd voor gebruik op Nederlandse openbare wegen.
Op het moment dat er iets misgaat, een fietser, een kind, een rotonde die het systeem niet herkent, staat niet Tesla voor de rechter. Staat u daar. En het algoritme dat die beslissing nam? Dat is eigendom van Tesla. De logica ervan is niet openbaar. U had er geen enkele invloed op.
De RDW-manager spreekt — en dat zegt genoeg
Bernd van Nieuwenhoven, manager typegoedkeuringen bij de RDW en verantwoordelijk voor het keuringsproces, heeft zich uitgelaten in de media. Zijn eigen woorden zijn verhelderend, maar niet op de manier die u zou hopen van een toezichthouder die geacht wordt uw belangen te bewaken.
Van Nieuwenhoven vergelijkt het systeem met een “flitspaal in uw auto”.
Zijn toelichting: negeert u waarschuwingen van het rijhulpsysteem, dan kan Tesla u de toegang tijdelijk ontzeggen. In sommige gevallen een week lang.
Laat dat even bezinken. U betaalt € 99,- per maand voor een systeem dat u, de betalende consument, de juridisch aansprakelijke bestuurder, kan buitensluiten. Op basis van data die Tesla verzamelt, analyseert en beoordeelt. Zonder onafhankelijke toetsing. Zonder beroepsprocedure. Zonder dat u kunt zien op grond van welke algoritmische beslissing u een week lang de toegang wordt ontnomen tot een functie waarvoor u maandelijks betaalt.
Dit is geen rijhulpsysteem. Dit is een abonnement product waarbij de leverancier tevens rechter, jury en deurwaarder is.
De RDW heeft dit systeem goedgekeurd.
Al eerste fouten op beeld, en de verantwoordelijkheid schuift terug
Er zijn inmiddels beelden online verschenen waarbij FSD aantoonbaar fouten maakt: het betreden van een fietspad, het inrijden van een doodlopende weg. Geen randgevallen. Geen extreem weer. Gewone Nederlandse verkeerssituaties.
De reactie van Van Nieuwenhoven: “Daar kan je als bestuurder wel echt op ingrijpen.”
Dit is de kern van het juridische probleem, en ik zeg het zo duidelijk als ik kan: de RDW heeft een systeem goedgekeurd dat aantoonbaar fouten maakt op openbare wegen, en lost de aansprakelijkheidsvraag op door die volledig bij de bestuurder te leggen.
Juridisch bezien is dit een constructie die in geen enkele andere productcategorie zou worden geaccepteerd. Wanneer een medisch hulpmiddel fouten maakt, wordt het teruggeroepen. Wanneer een vliegtuigonderdeel faalt, volgt een airworthiness directive. Wanneer Tesla’s FSD een fietspad oprijdt, is het de bestuurder die had moeten ingrijpen.
De AI Act (Verordening EU 2024/1689), van toepassing per augustus 2026, classificeert systemen die direct ingrijpen op de veiligheid van personen als hoog-risico AI. Artikel 9 vereist een robuust risicomanagementsysteem. Artikel 13 vereist transparantie over de werking. Artikel 14 vereist effectief menselijk toezicht, niet als noodoplossing achteraf, maar als structureel onderdeel van het ontwerp.
De vraag die de RDW tot nu toe onbeantwoord heeft gelaten: voldoet Tesla’s FSD aan deze vereisten? En wie heeft dat getoetst?
Het morele algoritme: wie kiest de auto om te missen?
Al jaren circuleren er in de technische wereld vragen over wat er in een onvermijdelijke botsing gebeurt. Studies, waaronder het bekende MIT Moral Machine-onderzoek, lieten zien dat zelfrijdende systemen bij het programmeren impliciete keuzes maken. Oud of jong. Voetganger of inzittende. Vrouw met kinderwagen of man op fiets.
Tesla publiceert die keuzes niet transparant. De RDW heeft ze beoordeeld, of toch niet? De goedkeuringsdocumentatie gaat over technische conformiteit, niet over morele architectuur.
De bestuurder is aansprakelijk. Maar de beslissing werd gemaakt door software. Dat is een juridisch vacuüm dat verzekeraars, rechters en politici de komende jaren gaat bezighouden, ten koste van u als consument.
OTA-updates: wie controleert wat er in uw auto wordt geladen?
Tesla werkt met over-the-air software-updates. Dat betekent dat het systeem in uw auto morgenochtend anders kan zijn dan gisteren, zonder dat u daar iets van merkt, zonder dat u toestemming hebt gegeven, en zonder dat u weet wat er is veranderd.
Van Nieuwenhoven erkent dit risico en stelt dat de RDW het strenger heeft geregeld dan gebruikelijk: “Wij willen updates vooraf beoordelen en bepalen of extra tests nodig zijn.”
Dat klinkt geruststellend. Maar laten we dit realistisch bezien. Tesla brengt continu updates uit, soms meerdere per maand. Het beoordelen van elke software-update van een neuraal netwerk dat rijdt op basis van miljarden parameters vereist specialistische AI-kennis die bij geen enkele nationale voertuigautoriteit in Europa structureel aanwezig is.
De RDW wordt daarmee structureel afhankelijk van de technische documentatie die Tesla zelf aanlevert. Dat is geen toezicht. Dat is vertrouwen met een stempel erop.
Dezelfde constructie kennen we uit de schadeherstelbranche: de verzekeraar die de schade beoordeelt, is dezelfde partij die financieel belang heeft bij een lage uitkering. Niemand noemde dat onafhankelijk toezicht. Waarom zou het bij Tesla anders zijn?
Nederland als Europese poortwachter — zonder dat Europa daarom heeft gevraagd
De RDW-goedkeuring is niet alleen voor Nederland. Via de Artikel 39-procedure van UN Regulation 171 voor Driver Control Assistance Systems (DCAS) kan elke andere EU-lidstaat de Nederlandse typegoedkeuring overnemen zonder eigen uitgebreide toetsing.
Duitsland, België en Frankrijk voeren al versnelde administratieve beoordelingen uit van het RDW-rapport. Verwacht wordt dat FSD in mei of juni 2026 beschikbaar wordt voor vroege testers in die landen. Heel Europa rijdt straks op een typegoedkeuring die Nederland heeft afgegeven, zonder dat de Europese Commissie of het Europees Parlement daar formeel over heeft beslist.
Dit is precies hoe de schadeherstelbranche ook werkt: een systeem wordt ingericht voordat de regelgever de kans krijgt om te toetsen. En als de regelgever dan wil ingrijpen, is het businessmodel al zo diep verankerd dat terugdraaien ondenkbaar is geworden.
Waarom schakelt de RDW hier zo graag in mee? Nederland wilde graag éérste zijn in Europa. Dat is prestige, maar ook het resultaat van een lobby. Tesla demonstreerde FSD al sinds februari bij Tesla Stores. Elon Musk kondigde de Nederlandse goedkeuring aan vóórdat de RDW die had toegezegd. De RDW moest publiekelijk ontkennen dat er afspraken waren gemaakt.
En nu ontvangt de RDW jaarlijks veiligheidsrapportages van Tesla. Ze worden daarmee structureel data-afhankelijk van de partij die ze geacht worden te controleren. Wie controleert de controleur?
De gedupeerde Tesla-kopers: een groep die niemand noemt
Er is een groep consumenten in dit verhaal waar vrijwel niemand over spreekt.
Tesla heeft tussen 2016 en 2023 aan kopers van haar voertuigen beloofd dat zij later FSD zouden ontvangen, mits zij de daarvoor benodigde hardware alvast aanschaften en betaalden. Een belofte. Vastgelegd in marketingmateriaal. Gebruikt als verkoopargument.
De RDW heeft FSD nu uitsluitend goedgekeurd voor de nieuwere hardware, AI4 en hoger. Eigenaren van voertuigen met oudere hardware (HW3), die destijds op basis van Tesla’s beloften betaalden, ontvangen het systeem niet. Elon Musk heeft inmiddels erkend dat HW3 FSD niet kan uitvoeren zoals beloofd.
Juridisch is dit een klassiek geval van non-conformiteit in de zin van artikel 7:17 BW: het geleverde product beantwoordt niet aan de overeenkomst. Consumenten die destijds voor FSD betaalden op basis van een expliciete belofte hebben een rechtsgeldige vordering op Tesla. De vraag is of zij die ook durven instellen, en of er in Nederland een instantie is die hen daarin bijstaat.
Tot nu toe niet.
Van bezit naar abonnement: de echte agenda
FSD kost € 99,- tot € 129.- per maand, of € 7.500,- als éénmalige aankoop. Maar ook wie koopt, is volledig afhankelijk van Tesla’s servers, updates en activatiebeslissingen. U bezit de auto. Maar de functionaliteit is huurbaar, en afsluitbaar.
Dat is geen toevallige prijsstrategie. Het is een businessmodel. Elke kilometer die u rijdt met FSD, is een datapunt voor Tesla. Real-time rijgedrag, route, reactietijd, omgeving. Goud voor usage-based insurance: de verzekeraar die u niet meer beoordeelt op een jaarlijkse opgave, maar op uw werkelijke rijgedrag. Per kilometer. Per risicoprofiel. Per keuze die u maakt achter het stuur van een systeem dat u niet begrijpt en niet controleert.
En wie profiteert? Kijk naar de partijen die hier belang bij hebben: Tesla met recurring revenue en eigendom van alle rijdata, verzekeraars met het einde van de solidariteitsgedachte en het begin van geïndividualiseerde risicoprijzen, leasemaatschappijen en merkdealerholdings die bloeien bij een wereld waarin niemand meer een auto bezít, en de Big Tech infrastructuur die de rekenkracht levert waarop al deze data wordt verwerkt.
De Mobiliteitsalliantie klopt aan bij de Tweede Kamer
Terwijl Tesla’s FSD werd goedgekeurd, was BOVAG-voorzitter Christianne van der Wal, oud-minister van Natuur en Stikstof, aanwezig bij gesprekken van de Mobiliteitsalliantie met nieuwe Tweede Kamerleden. Thema: „betaalbare mobiliteit” en „structurele investeringen.”
De Mobiliteitsalliantie telt 24 leden, waaronder BOVAG, ANWB, RAI Vereniging, NS en Schiphol. Samen vragen zij de politiek om publiek geld voor infrastructuur, de infrastructuur waarover zij vervolgens de commerciële regie voeren.
BOVAG is niet zomaar een brancheorganisatie. BOVAG is eigenaar van Autotrust B.V., joint venture partner van ASR Nederland, en via Bovemij verbonden aan de verzekeringswereld die de schadebranche al jaren in een wurggreep houdt. Het patroon is herkenbaar: dezelfde partijen die de schadebranche via Stichting Schadegarant en het DSA/Clearinghouse-systeem hebben ingericht als een gesloten financieel ecosysteem, zijn nu bezig dat model op te schalen naar mobiliteit als geheel.
De burger betaalt alles en bezit niets
Laten we het even helder zetten.
U betaalt belasting voor de infrastructuur. U betaalt een abonnement voor toegang tot de functionaliteit van uw eigen auto. U betaalt een verzekeringspremie berekend op uw rijgedrag, data die u niet zelf bezit. U bent aansprakelijk voor beslissingen die een algoritme nam. En u heeft nergens een stem in.
Dit is geen toekomstscenario. Dit is het systeem dat nu wordt ingericht, met medewerking van de toezichthouder die u geacht wordt te beschermen.
Geschiedenis — maar niet de uwe
Tesla schreef inderdaad geschiedenis. Maar het is de geschiedenis van een businessmodel dat zijn definitieve doorbraak beleeft in Europa. Het is de geschiedenis van een lobby die zijn werk goed heeft gedaan. Het is de geschiedenis van toezichthouders die de regie langzaam uit handen geven aan de partijen die ze zouden moeten controleren.
Uw veiligheid verdient meer dan vertrouwen. Uw veiligheid verdient bewijs. Onafhankelijk, transparant en juridisch afdwingbaar.
Dat bewijs is er niet. En zolang dat zo is, blijf ik vragen stellen.
Uw geschiedenis, als eigenaar, als bestuurder, als consument, wordt hier niet geschreven. Die moet u zelf schrijven.
Irene Sommeling, Ombudsvrouw Schadeherstel en oprichter van JIJBEPAALT.nl en schadeherstelbranche.nl. Zij is auteur van De Verzekeringsval (verwacht juni 2026) en initiatiefnemer van Auto Schade Keuring (ASK).
Bronnen:
- RDW, Toelichting typegoedkeuring Tesla FSD Supervised, april 2026 — rdw.nl
- BNR Nationale Autoshow, interview Bernd van Nieuwenhoven (RDW), april 2026
- Autoblog.nl, ‘Moet je niet juist meer opletten met Tesla FSD aan? RDW reageert’, april 2026
- Iusmentis.com, ‘RDW geeft groen licht: Tesla mag FSD uitbrengen in Nederland’, april 2026
- Newmobility.news, ‘Tesla’s FSD lands in Europe via the Netherlands’, april 2026
- Verordening (EU) 2024/1689 inzake artificiële intelligentie (AI Act), art. 9, 13 en 14
- UN Regulation 171, Driver Control Assistance Systems (DCAS)
- MIT Moral Machine-onderzoek, Awad et al., Nature 2018
- Federale rechtbank VS, Tesla aansprakelijkheidsvonnis FSD, augustus 2025
- Art. 7:17 BW (non-conformiteit)
- Art. 6:95 en 6:96 BW (schadevergoedingsrecht)